In meerdere plaatsen aan de Belgische kust, en in het bijzonder in Oostduinkerke, een kustdorp in de gemeente Koksijde, leeft een unieke traditie voort die nergens anders ter wereld meer voorkomt: garnaalvissen te paard. Gekleed in gele oliejekkers en gezeten op krachtige Brabantse trekpaarden begeven vissers zich tot borsthoogte in de Noordzee, om met een sleepnet grijze garnalen te oogsten.
UNESCO-werelderfgoed
Sinds 2013 erkent UNESCO deze traditie als immaterieel cultureel erfgoed. Daarmee is het een van de weinige Belgische bijdragen aan de wereldlijst van levend vakmanschap. De garnaalvissers illustreren hoe mens, dier en natuur op unieke wijze samenwerken.
Hoe werkt het?
De vissers starten bij laagwater. Het paard sleept een metalen beugelnet door het ondiepe water. De garnalen die in het net terechtkomen, worden op het strand gesorteerd en bewaard in manden die aan het zadel hangen. Elke sessie duurt zo'n 30 tot 60 minuten. De paarden — doorgaans Brabantse trekpaarden van ruim 800 kg — zijn speciaal getraind voor deze taak.
Seizoenen en demonstraties
Het garnaalseizoen loopt van midden juni tot begin september. In deze periode worden er publieke demonstraties georganiseerd op het strand van Oostduinkerke, met telkens een klein aantal actieve vissersfamilies. De officiële kalender wordt elk voorjaar gepubliceerd.
Wie zijn de garnaalvissers?
Vandaag zijn er nog slechts 12 erkende garnaalvissers te paard. De meesten zijn lid van vissersfamilies die het ambacht van generatie op generatie hebben doorgegeven. Ze worden ondersteund door de Orientaalse Academie voor Traditioneel Vissersambacht en het lokale Nationaal Visserijmuseum.
Toerisme en erfgoed
De Garnaalfeesten in juli zijn een hoogtepunt: met demonstraties, folklorestoeten en garnalenkroketwedstrijden. Meer info vind je via de gemeentelijke website.
Wist je dat?
- De paarden dragen een speciaal harnas dat bestand is tegen zout water en zand.
- Garnalen worden aan boord onmiddellijk gekookt in zeewater om de smaak optimaal te bewaren.
- De garnaalvisserij te paard is opgenomen in het culturele erfgoedpatroon van de kust, net zoals de zeewijdingen en de kusttrams.
Meer weten of zelf meemaken?
Bezoek het Navigo Visserijmuseum of plan je bezoek tijdens een demonstratiedag. Kinderen kunnen leren garnalen pellen, en er zijn workshops over netten boeten en paardenzorg.